İngiltere’den Türkiye’ye para gönderme için üç ana yol vardır: banka havalesi, FCA yetkili bir para transfer şirketi ve nakit götürmek. Hangisini seçerseniz seçin, yalnızca ücrete değil kura da bakın. Çünkü aynı ücreti alan iki şirketin alıcıya ulaştırdığı TL tutarı farklı olabilir. Aşağıdaki kurallar İngiltere’nin yanı sıra İskoçya, Galler ve Kuzey İrlanda için de geçerlidir.
Türkiye’ye para göndermenin yolları: karşılaştırma
| Yöntem | Nasıl işler | Nelere dikkat etmeli |
|---|---|---|
| Banka havalesi | İngiliz bankanızın uygulamasından alıcının Türk banka hesabına (IBAN) gönderirsiniz | Ücret, kuru kimin uyguladığı ve alıcıya tam tutarın ulaşıp ulaşmayacağı |
| Para transfer şirketi veya uygulama | FCA yetkili bir ödeme kuruluşu parayı TL olarak alıcının hesabına geçirir | FCA kaydı, uygulanan kur ve toplam ücret |
| Nakit teslim noktası | Alıcı parayı Türkiye’de bir şubeden nakit olarak çeker | Yalnızca tanıdığınız kişilere gönderin |
| Nakit götürmek | Türkiye’ye giderken parayı yanınızda taşırsınız | £10.000 ve üzerini İngiltere’den çıkarken beyan etmelisiniz |
Alıcının hesabının hangi para biriminde olduğu da önemlidir. Sterlin gönderip Türkiye’de çevirtmek ile doğrudan TL göndermek farklı sonuçlar verebilir. Bu nedenle her iki seçenekte alıcıya kaç TL geçeceğini sorun.
Gerçek maliyeti adım adım hesaplayın
Yasaya göre firma, siz ödemeyi onaylamadan önce ücretleri, uygulanacak kuru ve paranın en geç ne zaman ulaşacağını bildirmek zorundadır. Bu kural Payment Services Regulations 2017’nin 43. maddesinde yer alır (İngilizce). Bu bilgilerle teklifleri şöyle karşılaştırabilirsiniz:
- Göndereceğiniz sterlin tutarını ve toplam ücreti not edin.
- Alıcıya ulaşacak kesin TL tutarını öğrenin.
- TL tutarını, ücret dahil ödediğiniz toplam sterline bölün. Çıkan sayı sizin gerçek kurunuzdur.
- Aynı hesabı en az iki farklı banka veya şirket için yapın.
- Sonuçları TCMB’nin günlük kur tablosundaki İngiliz sterlini kuruyla karşılaştırın.
Gerçek kurunuz TCMB’nin gösterge niteliğindeki kurlarından ne kadar düşükse, kurdan o kadar çok para kaybediyorsunuz. Tabloda sterlin için “döviz alış” ve “döviz satış” olmak üzere iki kur bulunur. Sterlini TL’ye çevirdiğiniz için karşılaştırmada döviz alış kurunu esas almak daha doğru olur. Bankaların ve şirketlerin uyguladığı kur bu tablodan farklı olabilir. Örneğin “ücretsiz transfer” diyen bir teklifin maliyetini de bu hesapla görebilirsiniz, çünkü maliyet kurun içinde gizli olabilir.
Para transfer şirketinin güvenli olduğunu nasıl anlarsınız?
Bankalar dışında para transferi yapan şirketler genellikle FCA’nın yetki verdiği ödeme kuruluşları (payment institution) ya da elektronik para kuruluşlarıdır (EMI). Önce şirketin FCA’nın Financial Services Register kaydında yer aldığını ve bu hizmet için izni olduğunu kontrol edin. Böylece yetkisiz bir firmaya para kaptırma riskini azaltırsınız.
Bu şirketlerdeki paranız FSCS güvencesi altında değildir. Bunun yerine yetkili ödeme kuruluşları ve EMI’ler parayı ayrı bir hesapta korumak (safeguarding) zorundadır. Şirket batarsa paranızın çoğunu geri almanız beklenir, ancak bu zaman alabilir ve tamamı olmayabilir. Küçük ödeme kuruluşları (small payment institution) ise bu korumayı yapmak zorunda değildir. Bu yüzden onlara hangi korumayı sağladıklarını sorun. Ayrıntılar FCA’nın ödeme kuruluşları sayfasında yer alıyor (İngilizce). Firma kontrolü için İngiltere’de kredi rehberindeki dolandırıcılık listesi de işinize yarar.
Dolandırıcılık ve şikâyet hakları
Citizens Advice’a göre biri sizden aceleyle para göndermenizi istiyorsa bu bir dolandırıcılık işareti olabilir. Ödemeyi hediye kartıyla ya da MoneyGram, Western Union gibi bir transfer servisiyle yapmanızın istenmesi de aynı şekilde uyarı işaretidir. Bu yüzden tanımadığınız kişilere, internetten tanıştığınız “yatırım danışmanlarına” veya ilan sahiplerine para göndermeyin.
İngiltere’de bankalar, dolandırıcılığa giden bazı ödemeleri £85.000’e kadar iade etmek zorundadır. Ancak bu koruma yalnızca İngiltere’deki iki banka hesabı arasındaki Faster Payments veya CHAPS ödemelerini kapsar. Dolayısıyla Türkiye’deki bir hesaba gönderdiğiniz para bu güvencenin dışında kalır.
Bir sorun yaşarsanız önce firmaya şikâyet edin. Firmanın ödeme hizmetleriyle ilgili şikâyetlere yanıt vermek için 15 günü vardır. Sonuçtan memnun değilseniz, nihai yanıt tarihinden itibaren 6 ay içinde ücretsiz olarak Financial Ombudsman Service‘e başvurabilirsiniz (İngilizce).
Nakit götürecekseniz: £10.000 kuralı
Büyük Britanya’dan Birleşik Krallık dışındaki bir ülkeye, örneğin Türkiye’ye, £10.000 veya daha fazla nakit götürecekseniz yola çıkmadan önce beyan etmelisiniz. Aile veya grup olarak seyahat ediyorsanız toplam tutar sayılır, kişi başı tutar değil. Beyanı en erken yolculuktan 72 saat önce yapabilirsiniz. Beyan etmezseniz Border Force parayı alıkoyabilir. Geri almak için £5.000’e kadar ceza ödemeniz gerekebilir. Kuzey İrlanda’da ise sınır €10.000’dur. Ayrıntılar GOV.UK’deki nakit beyanı sayfasında (İngilizce). Türkiye’ye girişteki kurallar ayrıdır; bunları yola çıkmadan önce Türk gümrüğünden kontrol edin.
İlk transferden önce kontrol listesi
- Alıcının adı ve soyadı, bankadaki hesapla birebir aynı olmalı.
- Türk banka hesabının IBAN numarası TR ile başlar; her haneyi iki kez kontrol edin.
- Paranın alıcıya TL olarak mı yoksa döviz olarak mı ulaşacağını önceden netleştirin.
- İlk kez kullandığınız bir firmada önce küçük bir tutarla deneme yapın.
- Paranın en geç ne zaman ulaşacağını firmadan öğrenin ve not edin.
- Dekontu ve firmanın size gösterdiği kur ile ücret bilgisini saklayın.
Düzenli olarak Türkiye’ye para gönderiyorsanız bunu aylık bütçenize ekleyin. Net maaşınızı hesaplamak için İngiltere asgari ücret rehberindeki örneğe bakabilirsiniz.
