Pożyczki w UK może legalnie udzielać tylko firma z autoryzacją Financial Conduct Authority (FCA), czyli brytyjskiego nadzoru finansowego. Chwilówki mają ustawowe limity: odsetki i opłaty to najwyżej 0,8% dziennie, a łącznie nigdy nie oddasz więcej niż dwukrotność kwoty. Zanim złożysz wniosek, sprawdź firmę w rejestrze FCA i swoją historię kredytową.
Rodzaje pożyczek w UK: porównanie
Brytyjski rynek kredytów wygląda podobnie jak polski, ale nazwy są inne. Poniżej najczęstsze formy, które znajdziesz w banku lub w internecie.
| Nazwa w UK | Co to jest | Na co uważać |
|---|---|---|
| Overdraft | Debet w koncie osobistym | Sprawdź oprocentowanie, bo to rozwiązanie na krótko |
| Personal loan | Kredyt gotówkowy z banku, spłacany w stałych ratach | Zwykle wymaga historii kredytowej w UK |
| Credit card | Karta kredytowa z limitem | Odsetki rosną, gdy spłacasz tylko minimum |
| Payday loan | Chwilówka na krótki okres | Najdroższa legalna forma kredytu |
| Credit union loan | Kredyt z unii kredytowej, czyli spółdzielni członków | Trzeba spełnić warunek członkostwa |
Porównując oferty, patrz na APR, czyli roczny koszt kredytu z odsetkami i obowiązkowymi opłatami. To odpowiednik polskiego RRSO. Pamiętaj też, że reklamowane „representative APR” nie musi być stawką, którą dostaniesz Ty.
Chwilówki w UK: limity kosztów
Chwilówka (payday loan) to kredyt na kilka tygodni, zwykle do następnej wypłaty. W UK obowiązują dla nich twarde limity, które opisuje Citizens Advice na stronie Taking out a payday loan (po angielsku):
- odsetki i opłaty to najwyżej 0,8% pożyczonej kwoty dziennie,
- przy kredycie na 30 dni spłaconym w terminie zapłacisz najwyżej £24 za każde pożyczone £100,
- za brak spłaty firma może naliczyć jednorazowo najwyżej £15,
- łącznie nigdy nie oddasz więcej niż dwukrotność kwoty, czyli przy £200 najwyżej £400,
- kredytodawca nie powinien przedłużać (roll over) Twojej chwilówki więcej niż dwa razy.
Firma powinna też sprawdzić, czy stać Cię na spłatę. Jeśli ktoś żąda opłaty, zanim w ogóle przedstawi ofertę, to może być oszustwo.
Brak historii kredytowej po przyjeździe
Banki w UK sprawdzają Twoją historię w biurach kredytowych (credit reference agencies). Są trzy: Experian, Equifax i TransUnion. Historia z polskiego BIK się tu nie przenosi, dlatego na początku łatwo o odmowę, nawet przy dobrych zarobkach.
Masz prawo do bezpłatnego raportu ustawowego (statutory credit report) z każdego biura. Uważaj natomiast na płatne usługi z darmowym okresem próbnym i anuluj je na czas. Jeśli w raporcie jest błąd, napisz do biura z prośbą o poprawkę. Możesz też dodać notice of correction, czyli krótkie wyjaśnienie swojej sytuacji. Szczegóły podaje strona How lenders decide whether to give you credit (po angielsku).
Pierwszym krokiem jest zwykle brytyjskie konto, bo bez niego trudno o jakikolwiek kredyt. Jak je założyć, wyjaśniamy w artykule konto bankowe w UK. Potem regularne, terminowe spłaty stopniowo budują Twoją historię.
Jak sprawdzić firmę: lista kontrolna przed pożyczką
- Znajdź firmę w rejestrze FCA. Instrukcję podaje strona How to check a firm or individual is authorised (po angielsku).
- Porównaj adres strony i numer telefonu z danymi w rejestrze, a nie z reklamą.
- Nigdy nie płać z góry za „rozpatrzenie wniosku”.
- Sprawdź APR, łączną kwotę do spłaty i wysokość opłat za spóźnienie.
- Policz, czy rata zmieści się w budżecie także wtedy, gdy stracisz nadgodziny.
- Pamiętaj o 14 dniach na odstąpienie od umowy objętej Consumer Credit Act. Jeśli dostałeś już pieniądze, oddajesz je w ciągu 30 dni. Zasady opisuje strona Cancelling a loan or credit agreement (po angielsku).
Lichwiarze (loan sharks): jak ich rozpoznać
Osoba bez autoryzacji FCA, która pożycza pieniądze na procent, łamie prawo. Lichwiarze często działają z domu, biorą bardzo wysokie odsetki i nie dają prawie żadnych dokumentów. Czasem zabierają kartę bankową albo cenne rzeczy jako „zabezpieczenie”, a nawet grożą przemocą. Bywają też „znajomymi z polskiej społeczności”, co łatwo usypia czujność.
Jeśli pożyczyłeś od takiej osoby, to nie Ty złamałeś prawo, tylko ona. W razie gróźb dzwoń od razu na policję. Sprawę w Anglii możesz zgłosić do Illegal Money Lending Team pod numerem 0300 555 2222, o każdej porze. Więcej na stronie Loan sharks (po angielsku).
Tańsze rozwiązania i darmowa pomoc
Unia kredytowa (credit union) to spółdzielnia, której członkowie wspólnie oszczędzają i udzielają sobie tanich kredytów. Oprocentowanie jest tam ograniczone przepisami. Żeby dołączyć, trzeba mieć wspólną więź z innymi członkami, np. mieszkać lub pracować w tej samej okolicy.
Gdy masz niskie dochody i nagły wydatek, zapytaj też w swojej radzie lokalnej (local council) o pomoc w nagłych sytuacjach. Sprawdź również, czy nie należą Ci się świadczenia, które opisujemy w poradniku o zasiłkach w UK. Natomiast gdy długi już Cię przerastają, nie bierz kolejnego kredytu na spłatę poprzedniego. Zamiast tego skontaktuj się z bezpłatną poradą w Citizens Advice.
